„სიყვარული შენით იწყება…“ – ქეთინო ილურიძის ბლოგი

12118821_10205510918827699_5156647344981270410_n

მე და ქეთო <3

წლები მიიწევენ წინ. დრო თავნებაა, არავის და არაფერს ემორჩილება. ჩვენც უცნაურად გვეფინება გულზე, გონებასა და თვალებზე წლები. ვხვდები, გავიზარდე. ახლა უკვე სხვაგვარად ვფიქრობ, სხვაგვარად ვხედავ, სხვაგვარად ვაფასებ. ამედევნა და თან დამყვება ჩემი ბავშვობა (იქნებ, აქამდეც ასე იყო და ვერც კი ვამჩნევდი!). დამყვება და უამრავ წუთს მახსენებს…

ორი დღეა მარიამზე ვფიქრობ, მამაჩემის დედაზე. ვფიქრობ, როგორც ლიტერატურულ პერსონაჟზე (მინდა, დავჯდე და ვინმეს მოვუყვე. ჩემი შვილები?! ჯერ პატარები არიან. მოსწავლეები?! გადაირევიან, მშობლებს ეტყვიან, ბებიამისზე გვიყვებაო. მარიკა, ნანიკო, თამრიკო, ბადრი, გენადი?! ამათ ხომ ჩემზე კარგად იციან, როგორი იყო მარიამი… ამიტომ, ვიწყებ წერას!)… არასდროს დავურიგებივართ, არასდროს გაურეცხია ჩვენი ტანსაცმელი, არასდროს უფუსფუსია გაზქურასთან შვილიშვილების დასაპურებლად. თუმცა, რამდენ რამეზე დაგვაფიქრებს მისი ცხოვრება. 

19 წლის დაქვრივდა, სამი შვილი დარჩა და გაზარდა. მხოლოდ გაზარდა? არა, ერთმანეთის სიყვარული ასწავლა, ერთმანეთის გატანა, ერთმანეთის დაფასება. არ ვიცი, რა გააკეთა, როგორ იქცეოდა, რომ მერე მთელი ბავშვობა ვხედავდი, რომ მის მონაგარს (ბუდობას) ერთმანეთისგან არაფერი უნდა სწყენოდა, ერთმანეთს არ უნდა შედავებოდნენ, ერთმანეთის შვილები საკუთარი შვილებივით უნდა ჰყვარებოდათ. 

19 წლის დაქვრივდა, სამი შვილი დარჩა ცალუღელა ხარს და გაზარდა. არა, მარიამის ქვრივობის სამოსი არ მინახავს… არც ქმრის საფლავი ჰქონია, რომ ატირებული დამენახა. მგონი, თვითონაც სიზმარივით ახსოვდა ქმარი, მის ნათესავებს კი ბოლომდე მასპინძლობდა. გამოიტანდა ყველაფერს, ხელმოკლე წარსულს (არა მგონია, სხვაგვარად ყოფილიყო!), მისთვის სიძუნწე არ უსწავლებია. უშურველი იყო, არც სხვისი დაპურება ეზარებოდა და არც სხვისი შემოსვა. თუ ტანსაცმელს გავატანდით სოფელში და გარდერობში შევინახავდით, ის ერთ კვირაში იქ აღარ დაგვხვდებოდა, ყველას გამოუჩენდა პატრონს. დადიოდნენ მეზობლები ბადრის ჯინსებით, მამაჩემის სამსახურის წითელზოლიანი შარვლებითა და სამხრეებიანი (პაგონებიანი) პიჯაკებით. 

19 წლის დაქვრივდა. მარტომ გაზარდა სამი შვილი, ერთმანეთის გაზრდაც ასწავლა. ბიძაჩემი ამბობს, თუკი რამე გემრიელი გვქონდა, დიდები არ ვჭამდით, ჩვენს ძმას ვუნახავდითო (მამაჩემი უმცროსი იყო). მამას მჭადი არ უყვარდა: ომის წლებს მახსენებსო. ბებო იტყოდა: ფიზიკურ შრომას არ ვერიდებოდი, ჩემს შვილებს რომ არ შესცივნოდათ და არ მოშიებოდათო. არ წუწუნებდნენ, წარსულს ცრემლით არ იხსენებდნენ. უბრალოდ ყვებოდნენ უკვე წელშიგამართულები, ამაყები, ხალხში დაფასებულები, სახელიანები. 

19 წლის დაქვრივდა. არასდროს გამიგია მისგან: „მე და ჩემი ობლებიო!“. მამაც იყო და დედაც. დედაკაცობა ისე შეითავსა, მისი სისუსტე არასდროს გვიგვრძვნია. თავმოყვარობამ აჯობა გაჭირვებას, მარტოობას, მარტოხელობას. არ ვიცი, როგორ იყო მაშინ, როცა შვილების კეთოლდღეობისათვის, მათი ფიზიკური და სულიერი გადარჩენისათვის შრომად იყო ქცეული, მე კი, პატარა შვილიშვილს, მახსოვს თმაშეღებული, პომადაწასმული, თვალის ფანქრით წარბებშეღებული, ჭრელკაბიანი ბებია. ბევრი ჩანთა ჰქონდა – სხვადასხვა ფერის, ჩანთაში – პომადა. ხალისიანი იყო, წვეულებებს არ დააკლდებოდა, ჩანდა – ხმაურით მისვლა იცოდა. სიამაყით ყვებოდა შვილებზე, შვილიშვილებზე. სამსახურიდან დადიოდა ექსკურსიებზე (მოსკოვი, კიევი, ლენინგრადი). მეღიმება, ყველა ფოტოში შუაში დგას – ყელმოღერებული და თავმოვლილი. 

19 წლის დაქვრივდა. არ ვიცი, როგორ სახლში დატოვა ქმარმა… როგორ სახლში ზრდიდა თავის სამ პატარას. თუმცა მერე მარიამის სახლი ყველას გვიტევდა. ჩვენ, ბიძაშვილებს, მამიდაშვილებს, მამიდაშვილების ოჯახებს. უცნაურად გვეძახდა მარტყოფის სახლი, ჩვენც მივდიოდით, ერთად ყოფნა გვიყვარდა, ვხმაურობდით, ვჟრიამულობდით… გათენებამდე ვისხედით აივანზე, ვყვებოდით, ვიხსენებდით, ვიცინოდით, ვგეგმავდით მომდევნო დღეს… (მაშინ, ალბათ, გვეგონა, რომ ყველაფერი ყოველთვის ასეთი ფერადი იქნებოდა!). მარიამს უხაროდა, აივანზე იძინებდა, სწორედ იქ, სადანც ჩვენ „ვხურხურებდით“. გვეფერებოდა შვიდ შვილიშვილს (ნანიკო, გელა, გენადი, ბადრი, მარიკა, თამრიკო, ქეთო). ბედნიერი იყო ერთად ყოფნის დღეებით. ჩვენ ვერც კი ვამჩნევდით, როგორ იღლებოდნენ ჩვენი დედები (რძლები – ნუნუ და ნანა). როგორ მივხვდებოდით, ისინი ამაზე ხომ არასდროს წუწუნებდნენ. 

19 წლის დაქვრივდა. არასდროს არავისზე არ იყო გაბოროტებული. მხოლოდ რამდენიმე ადამიანზე იტყოდა: არ მიყვარან, მითხრეს, შვილები ბავშვთა სახლს მიაბარე და გათხოვდი (ქმრის ნათესავებს უთქვამთ). შვილები გაზარდა, მათ ღირსებებს მხოლოდ თვითონ არ იბრალებდა. ხშირად უთქვამს: კარგი ჯიშისები არიანო! ერთხელ მე და თამრიკო მარიამთან ერთად ვისხედით აივანზე. ვუთხარით: ახლა ეზოს კარი რომ გაიღოს, ეზოში სოლომონი შემოვიდეს გერმანული იერითა და ჩაცმულობითო. მარიამი არც დაფიქრებულა, პირდაპირ გვითხრა: არა, ის ისეთი ჯიშისა იყო, ცოცხალი ყოფილიყო და თავის შვილებთან არ მოვიდოდაო?! მარიამს თავისი შვილების ჯიში ძალიან მოსწონდა. 

19 წლის დაქვრივდა. არ ვიცი, თავის სამ პატარას უბრაზდებოდა თუ არა, მაგრამ რძლები მისი თანდასწრებით შვილებს არ გვიბრაზდებოდნენ. არც თვითონ გვიბრაზდებოდა შვილიშვილებს. ხშირად ამბობდა: ყველა მიყვარხართ, მაგრამ ნანიკო (პირველი შვილიშვილი) თვალს რომ ვახელ, ზედ წამწამზე მიზისო. ბიჭები „ბიჭებურად“ რომ გააბრაზებდნენ, ეტყდათ: დედა ენაცვალოს ჩემს ჯემალს, ნეტა თქვენც გოგოებად დასჩენილიყავითო. ახალგაზრდა სტუმრებთან თავადაც ახალგაზრდა იყო, ამიტომაც შვილებისა და შვილიშვილების მეგობრებსაც უყვარდათ მასთან მისვლა. 

19 წლის დაქვრივდა. მარტომ გაზარდა, უნდოდა თუ არ უნდოდა, ბოლოს მარტო დარჩა. ალბათ, ხშირად გასცქეროდა თბილისიდან მომავალ გზას. სამივე შვილი თბილისში ცხოვრობდა. თვითონ მუშაობდა. ჩვენ ჩავდიოდით, უკან ვბრუნდებოდით, გამოგვაცილებდა და პირჯვარს გადაიწერდა ხოლმე. არ მახსოვს სამდურავი, საყვედური, ბრაზი: რატომ უფრო ხშირად არ მოდიხართო. უბრალოდ, ახლა ვხვდები, ჩვენს მონატრებას რომ დაეტანჯა კიდეც, ავრობუსში არ ჩაჯდებოდა და არ ჩამოვიდოდა. თქვენი სირცხვილიაო, – ეუბნებოდა შვილებს, – მე რომ ავტობუსით ვიაროვო. ჩამოჰყვებოდა რომელიმე შვილს ან შვილიშვილს და მერე უნდა ევლო: მიეყვანათ ამალიასთან – ანზორისთან, ანზორისგან – ნანიკოსთან, ნანიკოსგან – ჯემალისთან. სადაც იქნებოდა, იქ უნდა ვყოფილიყავით ყველა.

ავად თუ გახდებოდა, ძალიან წუხდა. ჩამოიყვანდნენ შვილები შეწუხებულსა და ნირწამხდარს. მიიყვანდნენ ექიმთან, ექიმი ეტყოდა, რომ კარგად იყო, საშიში არაფერი სჭირდა და განკურნებული ბრუნდებოდა, აღარ სტკიოდა, აღარც აწუხებდა. მახსენდება: რადიკულიტმა შეაწუხა, „ვაი-ვიშით“ ჩამოიყვაბეს მარტყოფიდან, ექიმთან წაიყვანეს. ექიმი გააფრთხილეს, როგორ უნდა გაემხნევებინა. მამამ სახლში მოიყვანა და წამლების საყიდლად წავიდა. ამასობაში სანახავად მოაკითხა ბადრიმ. მარიამი ჩაუჯდა მანქანაში და მარტყოფში გაჰყვა. შერჩა მამას წამლები ხელში და ბევრი იცინა. წამლები საღამოს წავუღეთ (თუმცა, აღარც დასჭირვებია!). 

19 წლის დაქვრივდა. პრინციპში, მარტოდ დარჩენილს რძლობის სიავკარგე როგორღა უნდა ეგრძნო, არ ვიცი! თუმცა, ხშირად გამიგია მისგან: მოფერება სხვის შვილს სჭირდება, საკუთარს ხომ ისედაც უნახავო! „სხვისი შვილების“ – რძლების ძლას ყოველთვის გრძნობდა და აღიარებდა. იცოდა, თუ ისინი ერთმანეთთან კარგად იქნებოდა, მაშინაც ძმები და შვილიშვილები განსაკუთრებული სიყვარულით იურთიერთებენ. ხშირად ეუბნებოდა რძლებს: მე რომ მოვკვდები, ჩემს საფლავთან მოდით  და ჩამომძახეთ – ისევ კარგად ვართ ერთმანეთთანო. ვერ ვიტყვი, რძლები ბევრს უბედავდნენ-მეთქი. რიდიც ჰქონდათ და პატივისცემაც. თუ რამე არ მოეწონებოდა, გულზე არ დაიყენებდა, ეტყოდათ ან პირდაპირ და ან ირიბად ორივეს აქეზებენ: ჩემი შვილები ძალიან უყვარდათო… 

19 წლის დაქვრივდა. ცხოვრებამ ასწავლა, ბევრი რამ ასწავლა რთულად განვლილმა დრომ, ცალუღელად დარჩენილმა უღელის წევამ. შვილებზე ზრუნვის გარდა, ფრთებქვეშ იფარებდა სხვებსაც. ეცოდებოდა ობოლი მულიშვილი – ცუცია-კოლია. მასზე ზრუნავდა, საცოლეც კი თავად შეურჩია. ვიღაცაზე იტყოდა: ტანსაცმლიანი გავაჩინე, ისიც ჩემი შვილიაო. არ დააკლდებოდა ჭირსა და ლხინს, ითამადებდა, სხვებსაც მოალხენდა და თავადაც მოილხენდა. დალევდა და სხვებსაც დაალევინებდა. შეიძლება მისი სითამამე ხანდახან შვილებს არ მოსწონდათ, მაგრამ ვერ გაუბედავდნენ, ვერ ეტყოდნენ: ნუ იქცევი ასეო!

19 წლის დაქვრივდა. გავიდა ბევრი წელი. სოფელმა რამდენჯერმე შენიშნა: ოთარაანთ ქვრივიაო. სხვებს შეეშინდათ, მე – არა! პატარა ვიყავი და ჯერ ოთარაანთ ქვრივის ცხოვრების გზის ბოლო როგორი იყო, არ ვიცოდი. მოუკვდა ძმა, დაეხოცა დები, ძმიშვილი (ნახევარძმები ჰყავდა და მამინაცვლისგან დები, თუმცა ურთიერთობებს ეს არ ეტყობოდა!). დარდობდა ყველას დარდს, სტკიოდა ყველას ტკივილი. თმაშეღებული, პომადაწასმული დადიოდა და არავინ ფიქრობდა, რომ მან ნერვიულობა იცოდა. ჩვენ კი ხშირად გვსმენია, როგორ ამოაყოლებდა ხოლმე ოხვრას: მამიდა მოგიკვდეს, ჩემო ნოდარო!

შვილის სიკვდილმა დააქცია მარიამი. დაუნდობელმა ადამიანის ხელმა ხელყო მისი პატარა შვილის სიცოცხლე. დაინგრა დიდი ოჯახის ბედნიერება, მზეს შავი ღრუბელი გადაეფარა… გაჩერდა სიცილი, გაჩუმდა გაზაფხული, მარიამს ორივე ბიჭი დაუჭრეს, ორივე საავადმყოფოში იწვა. ჩემი თვალით ვნახე, როგორ იჯდა დერეფანში, მამაჩემის რეანიმაციის კართან. ნუ ტირი! კარგად იქნებაო! – მითხრა.

– იყავი ბიძაშენთან? როგორ არისო? – მკითხა. 
– კარგად-მეთქი, ვუპასუხე. 
ჩუმად ტიროდა.

– კალთაში ჩამიჯექიო! – მითხრა. (18 წლის ვიყავი!)
ჩავუჯექი. 
– იქნებ შემიშვან მამასთან-მეთქი. 

არაფერი უთქვამს, არც დამიშალა და არც დამაძალა – შედიო! მიყურებდა სველი თვალებით. შევედი. რომ გამოვედი, ისევ იქ იჯდა, შემომხედა, არაფერი მკითხა, სულ არაფერიო. (მაშინ გამიკვირდა, ახლა ვხვდები, ეს მამაჩემის ბოლო დღე იყო… სულ ბოლო!) ალბათ, უკვე გრძნობდა ტანჯვაგამოვლილი დედა მოსალოდნელს. გრძნობდა დედის გული ახალ სიმწარეს – გაუსაძლისს.
… ტიროდა, მოთქვამდა, გადმოგვხედავდა, მე და მარიკას გვანუგეშებდა. მერე საფლაცზე რომ მივდიოდი, მიწას კი არ ეფერებოდა, ქვას აეკვრებოდა ხოლმე. ეს რა ქენი, შვილო, რომ მოვკვდები, მე რაღა მიტირენს?! – საყვედურობდა. 

ერთი წლის შემდეგ შავების გახდა გამიჭირდა. მე თბილისში ვიყავი, ის მარტყოფში. ალბათ, ვინმეს ამბავი მოეტანა. დილით ჩამოვიდა, უთენია. უნვერსიტეტში წასასვლელად ვემზადებოდი. დღეს გაცვია შავები თუ ჯერ კიდევ არ გაგიხდილაი?! – მკითხა. არ გამიხდია-მეთქი! ხოდა, მამაშენი წუხელ რომ დავუთმე… მიდი, დღესვე გაიხადე და სხვა რამე ჩაიცვიო! – ჩამაცივდა. 

შვილის სიკვდილის შემდეგ, გულის ოპერაცია დასჭირდა. მოტყდა, დაბერდა (თითქოს, მანამდე ჩვენს თვალში მოხუციც არ იყო). დარდმა წააქცია, ძალა წაართვა, ამოოხრებას ახლა უკვე: ვაიმე, შვილო! – ამოაყოლებდა, – შვილი და რა შვილი!

ყვებოდა ერთსა და იმავს, ყვებოდა დაუსრულებლად და ყოველდღე ბერდებოდა.
19 წლის დაქვრივდა… იწვალა, შვილები გაზარდა, ხმაურით იცხოვრა და ჩუმად წავიდა. თითქოს შვილმკვდარმა დედამ ბევრი ცრემლი, დიდი მოთქმა, ბევრი ხალხი არ გაიკარა (წინასაახალწლო დღეები იყო. )

დრო გადის…

ბიძაშვილ-მამიდაშვილებს დედმამიშვილებივით გვიყვარს ერთმანეთი. ვფიქრდები და ვხვდები, საიდან იწყება ეს სიყვარული!  

ქეთინო ილურიძე

2017 წლის იანვარი

Bullet Journal In my life

Bullet Journal ბევრისთვის უცხო ხილია. რაც ჩემი ერთგული „მდივანი“ გახდა, ხალხის მხრიდან ჩემი მისამართით სხვადასხვა მოსაზრებამ მოიყარა თავი: „აუ, ნეტა შენ, რა“; „არ გეზარება ხოლმეე?“, „მოცლილი ხარ, ვიღაცა ხარ…“ – არადა, მოცლილი ზუსტად მაშინ ვიყავი, როცა ეს არ მქონდა. არ ვიცოდი დანამდვილებით, როდის რა გამეკეთებინა. რამდენჯერ დავიწყე დიეტა და ვარჯიში და რამდენჯერ ჩავიქნიე ხელი, მხოლოდ იმის გამო, რომ ყოველდღიური მოტივაცია არ გამაჩნდა და სურვილების ყოველდღე მიზნობრივად დაგეგმვა არ შემეძლო.

KDSCF0743

ჩემი Bullet <3

Continue reading

კაცზე, რომელიც გვძულს – რუსოფობია

13903198_1160549814002927_378464026424182529_n

ამ უკანასკნელი ორი დღის განმავლობაში ჩემს სიახლეებში სულ შავდათუაშვილის ჟესტი ტრიალებდა. უფრო მეტი აქებდა, ზოგი – დემაგოგობდა, ზოგი – თავს იმართლებდა, ამიტომ და ამიტომო. ბევრი წავიკითხე, ბევრიც – დამეზარა. და ახლა, როცა 8 აგვისტომაც გადაიარა, ბრინჯაომაც, რუსეთის მიმართ ხალხის მკაფიო აგრესიამაც (რასაც ყოველდღე, ყოველწამს ვგრძნობ) და მშვიდად ვზივარ ვორდპრესის ფანჯარასთან, ვუსმენ Fly me to the Moon-ს და ღამის სიწყნარით ვარ მონუსხული, თავისუფლად შემიძლია გავააანალიზო გასული ორი დღე და 8 წლის წინანდელი ამბები. 

Continue reading

ნუცას ამბებით გაჟღენთილი სერიალი – პირველი სეზონის შთაბეჭდილებები

ეს იყო ჩემი ერთ-ერთი პირველი შეფასება, როდესაც 8 ივნისს ”ფორმულა კრეატივის” ახალი სერიალი ”ხელოვნური სუნთქვა” ვნახე. ვერ გეტყვით, რომ ძალიან დიდი მოლოდინი მქონდა. თავიდან, როცა რუსთავი 2-ზე ბალახზე გაწოლილი პატარა გოგოს მონაკვეთს ატრიალებდნენ, ალუზიურად ”ბინდის საგის” ემოცია დამიტოვა და გავატარე. ყურების დიდი სურვილი არ გამჩენია. 

Continue reading

მოგონებები – „ნიკი და ამანდა“


03 მესამე

 მესამე სერია

მოგონებებს ზოგი როგორ ვინახავთ და ზოგიც – როგორ. ზოგს პატარა მეტალის სკივრი აქვს, სადაც ფოტოები, კინოთეატრის ბილეთები, ავტობუსის ბილეთები, სუვენირები, ბოქლომები და ათასი ნივთი უყრია – სხვადასხვა ამბის მატარებელი ათასი ნივთი. ზოგი დღიურებს წერს და იქ აღბეჭდავს ყველა ემოციას, ისტორიას, რაც კი თავს გადახდენია და ეძვირფასება. ზოგიც ფოტოებს იღებს და მერე ბეჭდავს – ეფექტური მეთოდია, ვერაფერს იტყვი… რა გასაკვირია, ნიკსა და ამანდას, რომელთაც დრო ყველაზე მეტად ეძვირფასებათ, ფოტოები რომ ამახსოვრებდეთ საუკეთესო მომენტებს.

Continue reading